DIŞ TİCARETTE ÖDEME ŞEKİLLERİ: RİSK, GÜVEN VE UYGULAMA BİÇİMLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Küreselleşme süreciyle birlikte Türkiye'nin dış ticaret hacmi, 1980'de uygulanan serbest ticaret politikaları ve 1996 Gümrük Birliği Anlaşması sayesinde önemli ölçüde artmıştır. Ancak coğrafi uzaklık, farklı hukuk sistemleri ve ödeme ile teslimat arasındaki zaman uyumsuzluğu gibi faktörler, uluslararası işlemleri yüksek riskli kılmaktadır. Bu bağlamda, ödeme şekilleri, ihracatçı ve ithalatçı arasındaki riskin paylaşımını düzenleyen temel mekanizmalar olarak hayati bir role sahiptir. Bu çalışma, peşin ödeme, mal mukabili, vesaik mukabili ve akreditif (L/C) gibi başlıca yöntemleri risk, maliyet ve güven unsurları açısından kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Akreditif, banka garantisi sunarak en yüksek güvenliği sağlarken, Mal Mukabili (Açık Hesap) sevkiyatın ödeme vadesinden önce gerçekleşmesi nedeniyle ithalatçı için en cazip yöntemdir. Ödeme yöntemi seçimi tarafların mali gücü, ülke riski ve ticari ilişkilerinin güven düzeyine bağlıdır. Çalışma, finansal teknolojilerdeki ilerlemelerle klasik yöntemlerin dönüşüm geçirdiğini özellikle Blok Zincir Tabanlı Akreditifler gibi yeni nesil dijital sistemlerin dolandırıcılık riskini azaltarak küresel ticarette hızla yaygınlaştığını tespit etmiştir. Risklerin yönetimi için firmaların ödeme seçimlerini genel risk stratejileriyle entegre etmesi ve dijital sistemlere adaptasyonun hızlandırılması önerilmektedir.